ورزش و داروهای انرژی‏زا

با توجه به اینکه مدتی‏ است مصرف انواع و اقسام داروهای انرژی‏زا در میان ورزشکاران بخصوص قشر جوان و تحصیلکرده زیاد شده، و همچنین جهت گوشزد کردن گوشه‏ای از خطرات داروهای ورزشی به ورزشکاران، در اینجا بعضی اثرات برخی از داروهای رایج در میان ورزشکاران را فهرست‏وار بیان می‏نمایم :

کافئین (خوردنیهای انرژی‏زا)

برخی معتقدند که کافئین کارایی ورزشی را بالا می برد. در آزمایشی که بر روی یک دونده ماراتون انجام شد، او با استفادۀ معقول از کافئین (مقدار کافئین موجود در ۱ تا ۳ فنجان قهوه) زمان دویدن ماراتون را ۷ درصد کاهش داد اما سایر آزمایشات نتوانست وجود مزیت‏های دیگر را تایید کند و لذا این قضیه در پرده ابهام ماند. عواقب مصرف کافئین زیاد را می‏توانید در این پست بخوانید.

هورمون های جنسی مردانه

استفاده از هورمون های جنسی مردانه ( آندروژن‏ها) یا سایر استروئیدهای آنابولیک برای افزایش قدرت عضلانی بی‏شک می تواند کارایی ورزشی را در برخی شرایط افزایش دهد به ویژه در زنان و در برخی مردان که از ترشح طبیعی تستسترون برخوردار نیستند. البته این استروئید های آنابولیک خطر ابتلا به امراض قلبی و عروقی را افزایش می دهد زیرا سبب افزایش فشارخون، کاهش HDL (لیپو پرتئین های با چگالی زیاد) خون و افزایش LDL ( لیپوپرتئین های با چگالی کم ) می شوند که همگی حملات قلبی و سکته های مغزی را افزایش می دهد. هچنین این فراورده ها به کاهش عملکرد بیضه‏ها از جمله کاهش ساخت اسپرم و کاهش ترشح تستسترون خود فرد می انجامد و اثرات آن چند سالی طول می کشد یا همیشگی می‏شود. در زنان اثرات وخیم‏تری به جای می‏گذارد زیرا بدن آنها به طور طبیعی با هورمون جنسی مردانه سازگار نیست و اثرات آن ها عبارتست از : رویش مو بر روی صورت، صدای بم، پوست برافروخته، توقف قاعدگی.

آمفتامین‏ها و کوکائین

سایر داروهایی مانند آمفتامین‏ها و کوکائین هم به افزایش کارایی جسمی شهرت یافته‏اند ولی مصرف بیش از حد آنها باعث زوال کارایی می شود و به علاوه هیچ تاثیری جز تحریک روانی برای آنها ثابت نشده است. دیده شده که بعضی ورزشکاران درجریان مسابقات ورزشی به دلیل تداخل عمل این داروها با نوراپی نفرین و اپی نفرین آزاد شده از دستگاه عصبی سمپاتیک طی ورزش مرده‏اند. یکی از علل مرگ در این شرایط تحریک‏پذیری بیش از حد قلب است که منجر به فیبریلاسیون بطنی (ضربان تند، نا هماهنگ و نامنظم بطنها) شده و میتواند ظرف مدت چند ثانیه مرگ آور باشد .

چرا نوشابه ‏های انرژی‏ زا خطرناک هستند؟

نوشابه های انرژی زا یکی از پرطرفدارترین نوشیدنیها بخصوص در بین نسل جوان است و بویژه ورزشکاران و افرادی که احساس می‏کنند تحرکشان بیشتر از سایرین است، نوشابه هایی مملو از کافئین و کربنات که برای تحرک بیش از حد، تامین انرژی می‏کند.

علیرغم اینکه این نوع نوشیدنی‏ها با توجه به دارا بودن دز زیاد کافئین باعث افزایش انرژی می‏شوند، باید خطراتشان به مصرف‏کنندگان و والدین افراد، تذکر داده شود.

طبق گزارشی که تلگراف منتشر کرده است، دانشجویی ۲۱ ساله اخیرا با خوردن ۴ بطری نوشابه معروف Red Bull در یک میهمانی شبانه، دچار عارضه قلبی شده و جان خود را از دست داده است. همچنین این جوان قبلا به نوعی بیماری قلبی دچار بوده که مصرف کافئین باعث تحریک این عارضه می شده است. اما این تنها مورد گزارش از مرگ به دلیل مصرف نوشابه های انرژی زا نیست بلکه در سال ۲۰۰۱ نیز پسری ۱۸ ساله در حین بازی بسکتبال که قبل از آن از نوشابه Red Bull مصرف کرده بوده، مرده است.

یکی از دلایل مضر بودن این نوع نوشیدنی این است که شامل دز بسیار بالایی از کافئین هستند. بدن در حالت عادی به کافئینی که بصورت اضافی دریافت نماید احتیاجی ندارد، چه رسد به اینکه مقادیر بالایی از آنرا یکجا دریافت کند. متخصصین معتقدند افراد در سنین بین یازده تا نوزده سال باید روزانه بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیگرم و سنین بالاتر حداکثر تا ۳۰۰ میلیگرم کافئین دریافت نمایند. اما متاسفانه یک بطری ۱۲oz(تقریبا ۳۵۰ میلی لیتر) از نوشابه انرژی زا، شامل تقریبا ۱۲۰ میلیگرم کافئین (و یا بیشتر) است که بسیار خطرناک می باشد و می تواند منشا تپش قلب، بی خوابی و حملات عصبی باشد. (برای اطلاع از میزان کافئین موجود در نوشابه ها اینجا را ببینید)

دلیل دوم وجود ماده ای به نام “گوآرانا” در بسیاری از انواع نوشیدنی‏ های انرژی‏ زاست. این ماده یکی از محرک های شدید دستگاه عصبی بوده و شامل مقادیر زیادی از همین کافئینی که در بالا نوشته‏ ام است.

و سومین ضرر وجود مقادیر زیادی از تایورین (Taurine) در این نوشابه هاست. تایورین اسید آمینه ای است که برای انسان و تمام حیوانات ضروری و لازم بوده و دارای خاصیت سم زدائی وآنتی اکسیدان بوده که همراه با منیزیم و ویتامینB6 در خستگی های جسمی و روحی روانی مؤثر است. در انسان تنها ۴۰% از آن در بدن سنتز و تولید شده و ۶۰% دیگر از طریق رژیم غذایی روزانه و عادی دریافت می گردد. اما دریافت بیش از اندازۀ معمول از این ماده باعث ایجاد ترکیبات مضر در بدن می گردد.

مقدار شکر موجود در این نوشابه ها نیز خود عامل بسیاری از امراض دیگر است که بر کسی پوشیده نیست.

همچنین FDA سازمان جهانی غذا و دارو معتقد است علاوه بر اینکه بسیاری از ترکیبات این نوشابه‏ها مضر هستند، شامل ترکیبات دیگری نیز بوده که هنوز به طور کامل و دقیق و استنتاجی تست و امتحان نشده اند.

منبع ایزین اسوشییتد کانتنتabc3340 ghchealth