بایگانی

بایگانی برای دسته ی ‘دانستنیها’

مردی که زن بود

در سال ۱۸۱۲، جیمز بری (James Barry) (متولد ۱۷۹۵)، مردی جوان و ریز اندام، مدرک پزشکی خود را از دانشگاه ادینبورگ (Edinburgh) در بریتانیای کبیر گرفت. پس از اخذ مدرک پزشکی در سال ۱۸۱۲ به لندن بازگشت تا در بیمارستان گای اند سنت توماس (Guy and St Thomas) تحصیلات خود را ارتقا داده و در زمینه جراحی تجربیاتی را کسب کند. پس از گذران دوره‏ای کوتاه، این پزشک جوان و نامی به استخدام ارتش در آمده و در سرزمینهایی دوردست (از جمله آفریقا و کانادا و هند) به ارتقاء سطح کیفی بیمارستانها و سلامت مردم و بخصوص افراد ارتش پرداخت.

  • مورد عجیب چه بود؟

جیمز بری، این جراح سرشناس در سال ۱۸۶۵ از دنیا رفت. وقتی مامور به اصطلاح ما مرده‏شور خواست او را برای قراردادن در تابوت آماده نماید، با چیز عجیبی روبرو شد؛ جیمز بری یک زن بود.
هیچ‏کس به اندازۀ همکلاسی‏ها و دوستان جیمز حیرت زده نشده بود. پسری که سالها با وی دوست بوده و با او رفت و آمد داشتند، ناگهان زن از آب در آمده است. بعضی افراد جیمز بری را به دلیل داشتن جثه‏ای کوچک و صورتی ریزنقش، حتی مناسب برای دانشگاه نمی‏دانستند تا جاییکه مسئول گزینش دانشگاه باور نمی‏کرد که سن و سال جیمز به حد دریافت مدرک پزشکی کفاف می‏دهد.

  • او که بود؟

آقای جیمز بری که نام اصلی وی (خانم) «مارگارت آن بالکلی» است در ایرلند به دنیا آمد. لباسهایی که در سنین کودکی تن او می‏شد اکثرا پسرانه بود و همین روال ادامه یافت تا اینکه تشخیص پسر یا دختر بودن او سخت شده بود. برادر جیمز بری، استاد نقاشی در رویال آکادمی لندن بود اما هیچ کس او را با برادرش اشتباه نگرفت. او علاقۀ شدیدی به تحصیل در رشتۀ پزشکی داشت اما شرایط آن زمان آنطور بود که خانمها نمی‏توانستند در این رشته تحصیل کنند. در نتیجه مارگارت بری تصمیم گرفت خود را به جای پسرها جا زده و مسیر زندگی خود را آنطور که دلش می‏خواست تغییر دهد. او اسم برادرش را بر روی خود گذاشت و به دانشگاه رفت و تبدیل به اولین پزشک زن در تاریخ شد. او با توجه به علاقۀ شدیدی که به کار و تحصیلات خود داشت، هر کجا که می‏رفت در ارتقاء سیستم بهداشت آنجا تلاش می‏نمود و موفقیتهایی را در این زمینه کسب نمود. همچنین با توجه به اینکه در زمان جیمز از بیهوشی و بی‏حسی برای اعمال جراحی بهره‏ای چندان نمی‏بردند، وی به سریع و فرز بودن در انجام اعمال جراحی مشهور بوده است.

مارگارت، برای اطرافیانش دوست خوش مشربی نبود. وی کمی تندخو و حاضرجواب بود. همچنین هر وقت شخصی به صدای ظریف او و یا ظاهرش ایراد می‏گرفت، بعید بود که دعوایی تن به تن رخ ندهد. وی چندین بار به دلیل سرپیچی از فرماندهان خود مواخذه شد اما معمولا با مدارا با وی رفتار می‏شد.

خوب است بدانید در همین زمینه فیلمی به نام بهشت و زمین – (۲۰۰۸) Heaven and Earth به کارگردانی مارلین گوریس ساخته شده که برداشتی است از زندگی جیمز بری؛ همچنین مجموعه‏ای مستند با نام A Skirt Through History که بوسیلۀ بی‏بی‏سی منتشر شده، خلاصه‏ای از زندگی جیمز بری را به تصویر کشیده و نیز رمانی با نام جیمز میراندا بری (James Miranda Barry) نوشتۀ پاتریشیا دانکر نیز به زندگی جیمز پرداخته است.

منبعمنبعمنبع و دانستنیهای استاد حمید رستمی

  • نتیجه گیری نویسنده :

به نظر من از این داستان واقعی می‏توان بدین صورت استنتاج نمود که اگر انسان هدف خود را اکیدا دنبال کند، اگرچه به قیمت تغییر مسیر زندگی و یا مانند جیمز بری به قیمت جازدن مرد به جای زن تمام شود، دست یافتنی است و با تلاش و پشتکار، یک زن می‏تواند پزشک ارشد ارتش شود، وقتی که تحصیل در رشتۀ پزشکی برای خانمها ممنوع باشد.

ورزش و داروهای انرژی‏زا

با توجه به اینکه مدتی‏ است مصرف انواع و اقسام داروهای انرژی‏زا در میان ورزشکاران بخصوص قشر جوان و تحصیلکرده زیاد شده، و همچنین جهت گوشزد کردن گوشه‏ای از خطرات داروهای ورزشی به ورزشکاران، در اینجا بعضی اثرات برخی از داروهای رایج در میان ورزشکاران را فهرست‏وار بیان می‏نمایم :

کافئین (خوردنیهای انرژی‏زا)

برخی معتقدند که کافئین کارایی ورزشی را بالا می برد. در آزمایشی که بر روی یک دونده ماراتون انجام شد، او با استفادۀ معقول از کافئین (مقدار کافئین موجود در ۱ تا ۳ فنجان قهوه) زمان دویدن ماراتون را ۷ درصد کاهش داد اما سایر آزمایشات نتوانست وجود مزیت‏های دیگر را تایید کند و لذا این قضیه در پرده ابهام ماند. عواقب مصرف کافئین زیاد را می‏توانید در این پست بخوانید.

هورمون های جنسی مردانه

استفاده از هورمون های جنسی مردانه ( آندروژن‏ها) یا سایر استروئیدهای آنابولیک برای افزایش قدرت عضلانی بی‏شک می تواند کارایی ورزشی را در برخی شرایط افزایش دهد به ویژه در زنان و در برخی مردان که از ترشح طبیعی تستسترون برخوردار نیستند. البته این استروئید های آنابولیک خطر ابتلا به امراض قلبی و عروقی را افزایش می دهد زیرا سبب افزایش فشارخون، کاهش HDL (لیپو پرتئین های با چگالی زیاد) خون و افزایش LDL ( لیپوپرتئین های با چگالی کم ) می شوند که همگی حملات قلبی و سکته های مغزی را افزایش می دهد. هچنین این فراورده ها به کاهش عملکرد بیضه‏ها از جمله کاهش ساخت اسپرم و کاهش ترشح تستسترون خود فرد می انجامد و اثرات آن چند سالی طول می کشد یا همیشگی می‏شود. در زنان اثرات وخیم‏تری به جای می‏گذارد زیرا بدن آنها به طور طبیعی با هورمون جنسی مردانه سازگار نیست و اثرات آن ها عبارتست از : رویش مو بر روی صورت، صدای بم، پوست برافروخته، توقف قاعدگی.

آمفتامین‏ها و کوکائین

سایر داروهایی مانند آمفتامین‏ها و کوکائین هم به افزایش کارایی جسمی شهرت یافته‏اند ولی مصرف بیش از حد آنها باعث زوال کارایی می شود و به علاوه هیچ تاثیری جز تحریک روانی برای آنها ثابت نشده است. دیده شده که بعضی ورزشکاران درجریان مسابقات ورزشی به دلیل تداخل عمل این داروها با نوراپی نفرین و اپی نفرین آزاد شده از دستگاه عصبی سمپاتیک طی ورزش مرده‏اند. یکی از علل مرگ در این شرایط تحریک‏پذیری بیش از حد قلب است که منجر به فیبریلاسیون بطنی (ضربان تند، نا هماهنگ و نامنظم بطنها) شده و میتواند ظرف مدت چند ثانیه مرگ آور باشد .

بیماری نادر و عجیب : پروسوفنوزی یا ناشناسی چهره‏ها

پروسوفنوزی ( ناشناسی چهره ها )

نام اصلی : Prosophenosia

این بیماری نوع جالبی از اختلالات مغزی است که در آن شخص قادر به شناخت چهره ها نیست. این اختلال ناشی از آسیب گسترده مغز در سمت داخلی هر دو لوب پس سری مغز و آسیب در امتداد سطوح داخلی – شکمی لوب آهیانه می باشد که این آسیب با کمال تعجب باعث اختلال ناچیزی در سایر اعمال مغز می شود.

ممکن است تعجب کنید که چرا باید این مقدار زیاد از قشر مغز به مهارت ساده شناخت چهره ها اختصاص یافته باشد؟

پاسخ : باید توجه داشت که بخش اعظم اعمال روزمره ما به ارتباط با سایر افراد می‏گذرد لذا اهمیت این عمل هوشمندانه به خوبی آشکار است . بخش پیشانی این ناحیه مجاور قسمت قشر بینایی است و بخش آهیانه نیز ارتباط نزدیکی با سیستم لیمبیک دارد که اعمال در رابطه با هیجانات ، فعال کردن مغز و کنترل پاسخ رفتاری فرد نسبت به محیط و نظایر آن را انجام می دهد.

اگرچه ضایعات مغزی درمان ندارند، گاها با ترمیم خودبخود درمان می‏گردند و بهبود می‏یابند. امیدوارم همانطور که برای درمان ایدز گامهای بلندی برداشته شده، برای درمان ضایعات مغزی پیشرفته نیز اقدامات جدی نیز انجام پذیرد.

۱۰ بیماری نادر که هنوز درمانی مشخص ندارند

در آمریکا چنانچه یک بیماری کمتر از تعداد ۲۰۰هزار نفر را مبتلا کند، بیماری نادر خوانده می‎‏شود. کسانی که از این بیماریهای نادر (بیماریهای یتیم) رنج می‏برند شاید تا سالها هیچ درمان موثری برایشان انجام نپذیرد و در آخر هم شاید فقط بتوانند با آن مدارا نمایند.

همچنین لازم بذکر است که روز ۲۸ فوریه، روز جهانی بیماریهای نادر بود که گذشت. در این پست به معرفی تعدادی بیماری از بیماریهای نادر به گفتۀ سازمان جهانی بیماریهای نادر می‏پردازم.

۱ – آلکاپتونوریا (بیماری سیاه بختی)

این بیماری که به صورت ارثی منتقل می‏شود و در واقع نوعی بیماری ژنتیکی است، در اثر نارسایی در فرایند تجزیۀ اسیدآمینه‌های فنیل آلانین و تیروزین به وجود می‌آید. در واقع کمبود آ نزیمی که اسید هموجنتیسیک (آلکاپتون) را به اسید مالیل استواستیک تبدیل می‌‌کند، باعث این بیماری می شود. به زبان ساده تر این بیماری باعث از بین رفتن ارتباط بین بافتها و استخوانها می‏شود. همچنین باعث تیره رنگ شدن ادرار در حین بیرون آمدن می‏شود به همین دلیل در قدیم مردم این بیماری را عامل تیره بخت شدن می دانستند.

۲ – سندرم بلوم (Bloom Syndrome)

این بیماری که به صورت ژنتیکی منتقل می‏گردد به دلیل قرارگرفتن کروموزومها در مکانهایی اشتباه است که باعث تاخیر در رشد داخل رحمی می‏گردد. اولین سندرم این بیماری در سنین نزدیک ۲۰ سالگی نمایان شده و نشانه‏های آن ضعف ایمنی و افزایش خطر ابتلا به سرطان‏های مختلف، حساسیت شدید بدن در برابر نور، گرفتگی رگها در صورت که شکلی شبیه پروانه در صورت بوجود می‏آورد و ضعف سیستم ایمنی بدن و نتیجتا افزایش خطر ابتلا به انواع بیماریها است.

۳ – Kohler Disease

این بیماری که بر روی استخوانها تاثیر می‏گذارد، اغلب بین سنین ۳ تا ۵ سال و همچنین ۵ برابر بیشتر در پسران اتفاق می‏افتد. این بیماری به نظر می‏آید که بر اثر فشردن پاها به دلیل استرس در طول دورۀ رشد تا سن ۳ تا ۵ سال بوجود می‏آید و نتیجتا منجر به درد و ورم در ناحیه پاها و همچنین لنگیدن آنها میگردد.

۴ – خراشیدگی شبکیه چشم (Retinoschisis)

این بیماری حالتی است که در آن شبکیۀ چشم به دو قسمت تقسیم می‏گردد و باعث ایجاد مشکل در بینایی بیمار می‏گردد. این بیماری معمولا از سنین میانسالی به بالا اتفاق می‏افتد با این حال این بیماری هنگام تولد هم ظاهر شده است. این بیماری در بعضی مواقع منجر به ایجاد کیست و تاول در شبکیه چشم میگردد.

۵ – بیماری ویلسون (Wilson’s Disease)

بیماری ویلسون یکی از انواع بیماریهای ارثی کبد است که دراثر تجمع مس در سلولهای کبدی ایجاد می شود . سن بروز این بیماری بعد از ۵ سالگی است و قبل از این سن بندرت بروز می کند . عامل ایجاد این بیماری در واقع اشکال در سوخت وساز عنصر مس در بدن می باشد که موجب افزایش رسوب آن در کبد می شود . تجمع مس در کبد منجر به اختلال عملکرد کبد می شود که ممکن است کاملا بدون علامت بوده و یا علائم شدیدی همچون هپاتیت حاد به صورت زردی، بی اشتهایی و… را ایجاد کند و در نهایت می تواند منجر به از کار افتادگی کامل عملکرد کبد و ایجاد سیروز شود . (وبسایت دانشگاه علوم پزشکی فارس)

این بیماری در صورتیکه درمان نشود، ممکن باعث ایجاد ضایعات کبدی، سیستم عصبی، مغز و در نهایت مرگ شود.

۶ – بیماری گروور (Grover’s Disease)

این بیماری پوستی هنگامی رخ می‏دهد که “سیمان” عامل کنار هم قرار گرفتن سلولهای پوستی از بین رفته و باعث جدا شدن سلولها از یکدیگر شود. این بیماری در نوع کوچکش باعث ایجاد تاول‏هایی قرمز رنگ بر روی پوست شکم و پشت می‏شود. این بیماری معمولا در سنین ۵۰ به بالا اتفاق افتاده و اغلب به دلیل مشکلات نور مستقیم خورشید بر بدن است.

۷ – سندروم گوترون (Gottron Syndrome)

این بیماری تا کنون فقط در ۴۰ نفر گزارش شده است (یا کمی بیشتر) که همگی در سنین بزرگسالی بوده‏اند. این بیماری باعث شکنندگی دستها و پاها می‏شود که به دلیل عدم وجود چربی مستقیما زیر پوست بدن بوجود می‏آید. از علایم این بیماری همچنین دستها و پاهای کوچک و نیز نمایان بودن سیاهرگها بر روی پوست شکم و قد و قامتی کوچک است.

۸ – مسومیت سیگوآترا (Ciguatera Fish Poisoning)

این بیماری در نتیجه مسمومیت ناشی از مصرف ماهی مناطق جزایر مرجانی و نیز انواع ماهی بوجود می‏آید. از علائم آن استفراغ پی در پی و بروز مشکل در سیستم عصبی مانند احساس خارش در انگشتان دست است. مثلا بعضی از مبتلایان به این بیماری چیزهای سرد را داغ حس میکرده‏اند و برعکس. این بیماری از چندین روز تا چند هفته و نیز گاهی تا یک سال به طول می‏انجامد.

۹ – سندرم موبیوس (Moebius Syndrome)

این بیماری پیشرفته از همان آغاز تولد بیمار را درگیر کرده و به دلیل عدم رشد و یا فقدان اعصاب جمجمه‏ای است. از علائم این بیماری می‏توان به معلولیت در چهره، عدم توانایی در لبخند زدن و یا اخم کردن اشاره کرد. در بعضی حالات نیز این بیماری می‏تواند مشکلات فیزیکی بدنی ایجاد نماید.

منبع : sixwise.com

10 – بیماری وبگردی از نوع پیشرفته (Developed Web Surfing)

این بیماری گاها در افرادی اتفاق می‏افتد که پس از خواندن تمامی اشتراکهای فید خود به صورت یک به یک، سراغ موارد به اشتراک گذاشتۀ دیگران می‏رود و پس از اینکه آنها را نیز یک به یک بررسی کرد، سراغ Google trends نیز می‏رود. از علائم این بیماری میتوان به گودی زیر چشم، قرمزی چشم، آب شدن باطری لپ تاپ، وجود لیوانهای آب فراوان دور میز کار و … اشاره نمود. این بیماری خطرناک در مواردی منجر به انزوا و گوشه گیری نیز می شود که در صورت عدم درمان، ممکن است به دیوانگی ختم شود!

حقایقی جالب از بدن انسان

همه از عجایب بدن انسان کم و بیش می‏دانیم اما هر از گاهی یک مطلب جالب می‏تواند ما را متحیر کرده و به سیستم آفرینش خود بیشتر پی ببریم. در اینجا به چند مورد از این مطالب اشاره می‏گردد.

۱- معده اسیدی فوق‏العاده قوی ترشح می‏کند

در بدن ما اسیدی بسیار خطرناک وجود دارد که هیچ امنیت پروازی نمی تواند آنرا توقیف کند. این مطلب دیگر بر کسی پوشیده نیست که معده برای هضم غذاهایی که می‏خوریم اسیدی بسیار قوی به نام هیدروکلریک اسید (HCL)ترشح می‏‏کند. ترکیبی قدرتمند برای حل کردن فلزات در صنعت. اما جالب اینجاست که این اسید بسیار قوی توسط دیواره‏بسیار نازک احاطه شده است. همچنین در سه روز اول مرگ، آنزیمهایی که غذای ما را هضم می‏کرده‏اند، شروع به خوردن خودمان می کنند.

۲- حالت فیزیکی بدن در یادآوری خاطرات تاثیرگذار است

آیا لحظات ازدواج خود را به یاد نمی‏آورید؟ سعی کنید به روی دو زانو نشسته و لحظه‏ای که به همسر خود گل می‏دادید را بازسازی کنید. خاطرات با حواس پنجگانه ما و موقعیت فیزیکی بدن ما رابطه مستقیم دارند. یک آهنگ خیلی ساده می تواند خاطرات بسیاری را از گذشته ما به یاد آورد همچنانکه یک صدای زنگ دوچرخۀ قدیمی می تواند راه مدرسه را به یاد ما آورد. تحقیقاتی که در این زمینه انجام گرفته است نشان می‏دهد که موقعیت فیزیکی بدن، در صورتیکه مانند یکی از لحظات انجام عملی در گذشته باشد، می تواند به یاداوری آن عمل را بسیار راحتتر نماید.

۳- استخوانها کمبود مواد معدنی بدن را تامین می‏نمایند

استخوانها دربردارنده کلسیم و فسفر هستند که این دو عنصر برای سیستم عصبی و عضلات به کار گرفته می‏شوند. چنانچه هریک از این دو عنصر دچتار کمبود در بدن شده و توسط غذایی که می خوریم، تامین نشود، هورمونهایی ویژه این دو عنصر را از داخل استخوانها بیرون کشیده تا کمبود این دو عنصر جبران شود و هر زمان که مصرف آنها به اندازه کفایت رسید، دوباره تعادل برقرار می‏گردد. (نویسنده : قابل توجه افرادی که بسیار فکر میکنند)

۴- مقدار زیادی از غذایی که می‏خوریم، صرف فکر کردن می‏شود!

در حالیکه مغز فقط مقدار کمی از وزن بدن را شامل می شود، ۲۰% از کالری و اکسیژن بدن را استفده می‏نماید. برای همین منظور است که سه شریان اصلی خون به مغز وارد می شود تا اکسیژن مورد نیاز توسط سلولهای خون تامین گردد. یک انسداد و یا اشکال در هر یک از این شریانها باعث گرسنه ماندن سلولهای مغز می‏گردد. (نویسنده : به همین دلیل است که هنگام فکر کردن زیاد، بسیار گرسنه می‏شویم)

۵- خنده مسری است

وقتی کسی را می بینیم که می‏خندد و یا خمیازه می کشد، خودبخود ما نیز، می‏خندیم و یا خمیازه می‏کشیم. تحقیقات اخیر نشان می دهد که خنده یکی از بهترین راهها برای ارتباطات اجتماعی است. شنیدن صدای خنده مغز را وادار به تحریک عضلات صورت می‏کند. در مورد گریه نیز به همین صورت است.

۶- بدن شامل رنگهای متنوعی است

رنگ پوست انسان بستگی به ملانین، ماده رنگی بدن دارد. بدن انسان بدون رنگ خاصی، به رنگ کرمی روشن می‏باشد، قسمتهایی هم که رگهای خونی به پوست نزدیکترند به قرمزی می زند. رنگ مشکی نیز طبق تحقیقات جهت جلوگیری از عوارض نور خورشید، اشعه اولترا ویوله می باشد که همانطور که شاهدیم، قسمتهایی از زمین که نور خورشید تقریبا عمود می‏تابد، شامل انسانهایی با پوست تیره می باشد. یک نوع رده بندی رنگ پوست به این صورت می باشد :

بسیار روشن (نژاد سلت Celtic)
روشن (اروپایی روشن پوست)
روشن متوسط (اروپایی تیره پوست یا نژاد هند و اروپایی)
نیمه تیره (نژاد مدیترانه‏ای)
تیره (قهوه‏ای)
سیاه پوست

۷- انسان زنده می‏ماند اگر …. نداشته باشد

با این حال که بدن انسان بسیار شکننده و ضعیف است و با یک شلیک گلوله و یا یک عدد ویروس، از بین می رود ولی با از دست دادن بسیاری از قسمتهای بدن، باز هم می توان زنده ماند. یک انسان می تواند بدون داشتن طحال، معده، یک کلیه، ۷۵% از ریه‏ها، ۸۰% از روده‏ها، و همچنین قسمتهای لگن به پایین و دستها زنده بماند.

۸- ضرورت خواب برای بدن مانند نیاز به اکسیژن است

به اندازه‏ای که بدن به غذا نیاز دارد، به خواب نیز نیاز دارد. اما دقیقا به همان اندازه؟ خیر. بدن انسان بدون غذا و فقط با آب می تواند ۱ تا حداکثر دوماه (بستگی به چربی و سایر عوامل موجود در بدن دارد) زنده بماند در حالیکه بیشترین رکوردی که از نخوابیدن به جای مانده، توسط فردی به نام “رندی گاردنر” به مدت ۲۶۴ ساعت (۱۱ روز) بوده است.

۹- فشار ایجاد شده توسط قلب به اندازه پاشش خون تا ارتفاع ۱۰ متر است.

۱۰- هنگام حرکت بیش از ۳۰۰ ماهیچه به کار می‏آیند تا بتوانیم درست بایستیم.

منبع – بریده‏هایی از منبع